top.jpg

Uszkodzenie stożka rotatorów / Zespół ciasnoty podbarkowej (Impingement Syndrome) Najczęściej zadawane przez Państwa pytania

Co to jest stożek (pierścień) rotatorów?

Co to jest zespół ciasnoty podbarkowej (impingement syndrome)?

Jaki związek ma zespół ciasnoty podbarkowej z uszkodzeniem pierścienia rotatorów?

Dlaczego u niektórych ludzi dochodzi do ciasnoty podbarkowej i uszkodzenia pierścienia rotatorów a u innych nie?

Co oprócz ciasnoty może spowodować uszkodzenie stożka rotatorów?

Jakie dolegliwości powoduje uszkodzenie pierścienia rotatorów?

Jak potwierdzić rozpoznanie uszkodzenia pierścienia rotatorów?

Jakie jest wstępne (początkowe) leczenie uszkodzenia pierścienia rotatorów i ciasnoty podbarkowej?

Jakie jest leczenie drugiego rzutu jeśli ból i osłabienie siły mięśniowej nasilają się lub nie ustępują?

Jakie możliwości leczenia mamy jeśli stożek rotatorów jest uszkodzony?

Co się stanie jeśli uszkodzenie stożka rotatorów nie zostanie naprawione?

W jaki sposób jest uszkodzenie stożka naprawiane chirurgicznie?

Jak ie jest postępowanie pooperacyjne?

Jak będzie wyglądała rehabilitacja po leczeniu operacyjnym?

Jaka jest skuteczność leczenia chirurgicznego stożka rotatorów?

1. Co to jest stożek (pierścień) rotatorów?

Stożek (pierścień) rotatorów jest to grupa płaskich ścięgien, które łącząc się ze sobą pokrywają przód, tył i górną powierzchnię stawu ramienno-łopatkowego. Przypomina to mankiet w rękawie koszuli stąd angielska nazwa rotator cuff. Ścięgna te są połączone z krótkimi ale bardzo ważnymi mięśniami mającymi swoje przyczepy na łopatce. Podczas skurczu mięśnie te (nadgrzebieniowy, podgrzebieniowy, podłopatkowy, obły mniejszy) pociągają ścięgna stożka rotatorów powodując ruchy: odwodzenie, rotację zewnętrzną i wewnętrzną.

2. Co to jest zespół ciasnoty podbarkowej (impingement syndrome)?

Najwyżej położone ścięgno stożka rotatorów, ścięgno mięśnia nadgrzebieniowego, przechodzi pod wyrostkiem kostnym znajdującym się na szczycie barku, zwanym akromionem. U części ludzi, przestrzeń pomiędzy akromionem a głową kości ramiennej jest zbyt ciasna. Stożek rotatorów i towarzysząca mu kaletka mogą być miażdżone podczas unoszenia ramienia do przodu. Wielokrotne powtarzanie ruchu unoszenia powoduje narastanie ciasnoty. Powoduje to zapalenie oraz obrzęk ścięgna oraz kaletki czego efektem jest bolesna dolegliwość "przewlekła ciasnota podbarkowa" (chronic impingement syndrome).

3. Jaki związek ma zespół ciasnoty podbarkowej z uszkodzeniem pierścienia rotatorów?

Zapalenie oraz obrzęk stożka rotatorów powstające na skutek ciasnoty podbarkowej może prowadzić do przerwania ścięgna w okolicy jego przyczepu do głowy kości ramiennej. W miarę upływu czasu i narastania ciasnoty ścięgno jest stale niszczone efektem czego jest całkowite oderwanie ścięgna od kości.

4. Dlaczego u niektórych ludzi dochodzi do ciasnoty podbarkowej i uszkodzenia pierścienia rotatorów a u innych nie?

Istnieje wiele czynników, które mogą predysponować niektóre osoby do ciasnoty i uszkodzenia stożka rotatorów. Najczęstszym z nich jest kształt i grubość akromiona (wyrostka kostnego tworzącego "dach" barku). U ludzi, u których akromion posiada ostrogę kostną na swojej przedniej krawędzi istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia ciasnoty podczas unoszenia ramienia do przodu. Inną przyczyną jest utrata równowagi pomiędzy wieloma strukturami odpowiadającymi za stabilność barku na skutek urazu lub atrofii. Może to powodować przesunięcie głowy kości ramiennej do przodu podczas pewnych ruchów czego efektem również może być ciasnota.

5. Jakie mogą być inne przyczyny uszkodzenia stożka rotatorów?

U ludzi uprawiających aktywnie sport uszkodzenie stożka rotatorów może pojawić się podczas wielokrotnych rzutów lub wymachów kończyną górną (siatkówka, tenis, squash, badminton, baseball, pływanie, piłka ręczna). Ten typ uszkodzenia wynika z wielokrotnie powtarzającego się rozciągania stożka rotatorów podczas ostatniej fazy wymachu lub rzutu (follow-through phase). Pojawiające się wtedy rozerwanie nie jest spowodowane przez ciasnotę, lecz przez zaburzenie równowagi (stabilności) stawu. Często towarzyszy temu wtórna niestabilność przednia spowodowana przez osłabienie więzadeł wzmacniających przednią część torebki.

6. Jakie dolegliwości powoduje uszkodzenie pierścienia rotatorów?

Najczęstszą dolegliwością zgłaszaną przez chorych jest ból w okolicy szczytu i przodu barku lub na bocznej (zewnętrznej) powierzchni ramienia (okolica mięśnia naramiennego). Ból zazwyczaj narasta podczas unoszenia ramienia. Dolegliwości bardzo często narastają w nocy, przerywając sen lub nie pozwalając zasnąć. W zależności od rozległości uszkodzenia może pojawić się również osłabienie siły ramienia. W przypadku całkowitego zerwania stożka może dojść do takiego osłabienia siły, które nie pozwala wogóle unosić ramienia do przodu i w bok.

7. Jak potwierdzić rozpoznanie uszkodzenia pierścienia rotatorów?

Rozpoznanie choroby stożka rotatorów wymaga dokładnego wywiadu lekarskiego ukierunkowanego na specyficzne dolegliwości związane z tą chorobą, zdjęć rentgenowskich obrazujących anatomię kości wchodzących w skład barku oraz dokładnego badania lekarskiego. Wraz z osłabieniem zazwyczaj rozwija się atrofia (zanik) mięśni pierścienia rotatorów i specyficzne testy oceny ciasnoty sugerują, że doszło do rozwoju zespołu ciasnoty. Rezonans magnetyczny (MRI) często pozwala ostatecznie ocenić stan ścięgien i mięśni pierścienia rotatorów. Chociaż żadno z wymienionych badań nie daje 100% pewności w ocenie uszkodzeń stożka rotatorów, większość uszkodzeń może zostać prawidłowo ocenionych na podstawie kombinacji tych badań.

8. Jakie jest wstępne (początkowe) leczenie uszkodzenia pierścienia rotatorów i ciasnoty podbarkowej?

W przypadku rozpoznania niewielkiego niepełnego uszkodzenia pierścienia rotatorów zaleca się okres odciążenia w połączeniu z niesterydowymi lekami przeciwzapalnymi przyjmowanymi doustnie. Rehabilitacja często pomaga zmniejszyć zapalenie oraz odzyskać właściwe napięcie i funkcję w dotkniętych chorobą mięśniach stożka rotatorów. Czynności powodujące ból powinny być wprowadzane stopniowo dopiero po ustąpieniu bólu. Iniekcja leku sterydowego do kaletki podbarkowej powyżej stożka rotatorów jest często pomocna w zmniejszeniu obrzęku i zapalenia. Okłady z lodu na tkliwą okolicę 3-5 razy dziennie przez 15-20 minut są także korzystne.

9. Jakie jest leczenie drugiego rzutu jeśli ból i osłabienie siły mięśniowej nasilają się lub nie ustępują?

W przypadku gdy dolegliwościom towarzyszy widoczny na zdjęciu rentgenowskim pogrubiały akromion Iub ostroga kostna powodujące ciasnotę należy rozważyć artroskopię barku. Dzięki artroskopowej wizualizacji wystające fragmenty kostne wraz z niewielkim uszkodzeniem stożka rotatorów oraz zarośniętą zapalnie kaletką podbarkową mogą zostać usunięte. Zabieg ten często można wykonać w ramach tzw. "chirurgii jednego dnia" dzięki zastosowaniu zaawansowanego technologicznie sprzętu i nowoczesnych technik pozwalających uniknąć rozległych cięć. Bardzo często zabieg ten prowadzi do całkowitego wyleczenia i przeciwdziała rozwojowi choroby. Należy jednak zwrócić szczególną uwagę na fakt, że dolegliwości nie ustępują natychmiast po zabiegu i zazwyczaj powrót do pełnej funkcji wymaga kilkunastu tygodni rekonwalescencji.

10. Jakie możliwości leczenia istnieją w przypadku całkowitego uszkodzenia stożka rotatorów?

Całkowite uszkodzenie ścięgna stożka rotatorów najczęściej powinno być leczone przy użyciu technik chirurgicznych. Oczywiście decyzja co do leczenia chirurgicznego musi zostać podjęta po rozważeniu stopnia nasilenia dolegliwości, ogólnego zdrowia pacjenta i oczekiwań chorego co do funkcji barku po operacji. W przypadku osób pracujących najczęściej sugeruje się leczenie operacyjne. U niektórych starszych osób, które nie potrzebują wykonywać intensywnych ruchów ramieniem ponad głową, naprawa chirurgiczna może być mniej istotna. Jednak w przypadku przewlekłego bólu i znacznego ograniczenia funkcji naprawa chirurgiczna powinna zostać rozważona w każdym wieku.

11. Jakie są następstwa pozostawienia nienaprawionego uszkodzenia stożka rotatorów?

W niektórych przypadkach, kaletka pokrywająca stożek rotatorów może stworzyć "łatę" pokrywającą defekt w ścięgnie. Chociaż nie jest to prawdziwe wygojenie ścięgna zdarza się czasami, że proces ten doprowadza do zmniejszenia dolegliwości bólowych do akceptowalnego poziomu. Jeśli brzegi uszkodzenia ścięgna są rozkawałkowane i bardzo porozdzierane, a mięsień obkurcza się i ulega zanikowi, naprawa uszkodzenia może być nie możliwa. W takiej sytuacji często jedynym leczeniem przynoszącym ulgę jest artroskopowe oczyszczenie. Podczas zabiegu usuwa się wyrośla kostne i fragmenty uszkodzonych tkanek, które ulegają uwięźnięciu podczas rotacji ramienia. Zabieg ten nie przywraca normalnej siły ale często przynosi ulgę w dolegliwościach bólowych.

12. W jaki sposób jest uszkodzenie stożka naprawiane chirurgicznie?

Artroskopia jest wyjątkowo przydatna podczas naprawy stożka rotatorów. Większość przypadków uszkodzenia stożka rotatorów może zostać naprawiona w sposób całkowicie endoskopowy, tzn. przy użyciu kilku niewielkich nacięć (wielkości około 1 cm). Zazwyczaj celem zbliżenia i zamknięcia uszkodzenia w stożku w głowę kości ramiennej wprowadza się małe (około 5mm) kotwice tytanowe lub biowchłanialne zaopatrzone w nici. Przy użyciu specjalnych narzędzi artroskopowych pozwalających na manewry wewnątrz stawu zeszywa się uszkodzone tkanki. W wyjątkowych przypadkach, np. przy uszkodzeniach kostnych (złamanie guzka większego k. ramiennej) potrzebne jest wykonanie dodatkowego małego nacięcia celem zespolenia kostnego lub zastosowania instrumentarium przekraczającego rozmiarami dojścia endoskopowe.

13. Jak ie jest postępowanie pooperacyjne?

W przypadku mniej rozległych zabiegów, np. po akromioplastyce lub usunięciu kaletki podbarkowej bark jest odciążany przez krótki okres po zabiegu za pomocą zwykłego temblaka. Jeśli zastosowana została naprawa chirurgiczna stożka rotatorów bark powinien zostać unieruchomiony przy użyciu specjalnej ortezy. Orteza jest bardzo przydatna, pozwala bowiem na ćwiczenia łokcia, nadgarstka i ręki przez cały czas, a jednocześnie unieruchamia bark w pozycji umożliwiającej lepsze krążenie krwi i zmniejszającej napięcie w miejscu naprawy. Bark również może być łatwiej uruchamiany przy zastosowaniu ortezy.

14. Jak będzie wyglądała rehabilitacja po leczeniu operacyjnym?

W zależności od rodzaju wykonanego zabiegu, program rehabilitacji zazwyczaj przewiduje okres unieruchomienia celem wstępnego wygojenia naprawianych tkanek, następnie okres odzyskiwania zakresu ruchu i wreszcie okres odbudowywania siły mięśniowej. W przypadku mniejszych zabiegów rehabilitacja trwa zazwyczaj około 2-3 miesięcy. W przypadku naprawy stożka rotatorów program rehabilitacji zajmuje zazwyczaj 6 lub więcej miesięcy zanim bark odzyska pełen zakres ruchu a zanikające mięśnie będą w stanie odzyskać swoją funkcję. Często zdarza się jednak, że ból ustępuje znacznie szybciej i powrót do codziennej aktywności jest możliwy po 2-3 miesiącach.

15. Jaka jest skuteczność leczenia chirurgicznego stożka rotatorów?

Należy ponownie podkreślić, że każdy przypadek jest inny. U młodych, ogólnie zdrowych osób z niewielką ciasnotą podbarkową leczenie chirurgiczne ma bardzo dużą skuteczność. W przypadkach rozległych uszkodzeń z dużymi wyroślami kostnymi i rozkawałkowaniem ścięgien stożka rotatorów nie należy oczekiwać całkowitego powrotu funkcji. Ponieważ zazwyczaj konieczne jest wycięcie niedokrwionych, rozkawałkowanych fragmentów ścięgna przed naprawą zdarza się, że następstwem naprawy jest ograniczenie zakresu ruchów barku. Pomimo tego, zmniejszenie dolegliwości bólowych i częściowy choćby powrót siły zazwyczaj pozwalają zaakceptować pewne ograniczenie zakresu ruchów. Ostateczny wynik jest uzależniony w największym stopniu od współpracy z pacjentem i od determinacji chorego w ćwiczeniach w ramach programu pooperacyjnego.

Wszelkie prawa zastrzeżone - ARTRO Zespół Ortopedyczny